Excel 365 đôi khi rất “thẳng tính”. Bạn vừa nhập công thức xong, chưa kịp vui thì nó nhắc ngay: Circular Reference. Khoảnh khắc đó thường là: “Ủa? Mình chỉ SUM thôi mà… vòng lặp gì ở đây?” 😅
Thật ra, Circular Reference không phải lỗi hiếm, mà còn là lỗi… siêu phổ biến. Nhất là khi bạn làm file báo cáo dài, kéo công thức nhiều, hoặc đặt ô tổng hơi “nguy hiểm”.
Tin vui: hiểu đúng bản chất thì sửa nhanh lắm. Tin không? Mình đi từ gốc tới ngọn cho bạn dễ nắm.
Circular Reference là gì? Nói gọn mà dễ hiểu
Circular Reference (tham chiếu vòng) nghĩa là công thức của bạn đang quay lại tham chiếu chính nó, trực tiếp hoặc gián tiếp.
Dạng 1: Vòng trực tiếp
Ô A1 có công thức:
=A1+1
A1 dùng chính A1 để tính → Excel bảo “tôi không biết bắt đầu từ đâu”.
Dạng 2: Vòng gián tiếp (vòng qua nhiều ô)
-
A1 = B1 + 1
-
B1 = A1 + 1
Hai ô nắm tay nhau chạy vòng tròn. Excel cũng bó tay.
Bạn cứ tưởng tượng như hỏi đường: người này chỉ sang người kia, người kia lại chỉ về người này. Kết quả? Đứng một chỗ! 😄
Vì sao Circular Reference hay xảy ra trong Excel 365?
1) SUM “ăn” luôn ô tổng
Cực kỳ kinh điển. Ví dụ bạn đặt tổng ở B10 nhưng lại gõ:
=SUM(B2:B10)
ngay tại B10. Thế là B10 tự tham chiếu vào chính nó.
2) Kéo công thức quá tay (Fill Down/Fill Right)
Excel 365 kéo công thức rất mượt, nhưng chính vì mượt mà nhiều người kéo “lụi” luôn, kéo tới chỗ công thức bắt đầu tham chiếu ngược lại ô đang tính.
3) Mô hình có nhiều lớp tính toán
Các file tồn kho, công nợ, kế hoạch, KPI… công thức đè lên công thức. Chỉ cần một ô tham chiếu sai hướng là vòng lặp xuất hiện ngay.
Circular Reference có nguy hiểm không?
Có thể nguy hiểm, nhất là khi bạn không để ý.
-
Nếu bạn sửa ngay thì không sao.
-
Nhưng nếu bạn bật tính toán lặp (Iterative Calculation) hoặc file có sẵn thiết lập đó, Excel có thể vẫn cho ra một con số nào đó. Và bạn tưởng đúng. Sai âm thầm mới đáng sợ.
Nguyên tắc an toàn:
👉 Nếu bạn không chủ động tạo vòng lặp để tính toán, thì Circular Reference gần như chắc chắn là lỗi cần xử lý.
Cách tìm ô gây Circular Reference trong Excel 365 (nhanh và chắc)
Cách “chuẩn bài” nhất:
-
Vào tab Formulas
-
Chọn Error Checking (nhấn mũi tên)
-
Chọn Circular References
Excel sẽ liệt kê danh sách ô đang bị vòng lặp. Bạn click vào từng dòng, Excel nhảy đúng chỗ luôn. Đỡ mò.
Nếu file phức tạp và có nhiều vòng, bạn cứ xử lý từ ô đầu tiên trong danh sách. Thường nó là “gốc rễ”.
Cách sửa Circular Reference trong Excel 365 (theo từng kiểu hay gặp)
Kiểu 1: Sửa vùng SUM cho đúng
Nếu tổng nằm ở B10, đổi:
-
Sai:
=SUM(B2:B10) -
Đúng:
=SUM(B2:B9)
Hoặc chuyển ô tổng xuống B11:
-
B11:
=SUM(B2:B10)
Cái này sửa 5 giây là xong.
Kiểu 2: Cắt vòng tham chiếu giữa các ô
Nếu A tham chiếu B, B lại tham chiếu A, bạn phải xác định:
-
Ô nào là dữ liệu đầu vào (Input)?
-
Ô nào là kết quả (Output)?
Rồi loại bỏ một chiều tham chiếu để luồng đi một chiều: Input → xử lý → Output.
Kiểu 3: Lần ra vòng lặp trong file lớn bằng Trace
Khi bạn thấy sửa một chỗ chưa hết, dùng:
-
Trace Precedents: xem ô nào đang “đổ dữ liệu” vào ô này
-
Trace Dependents: xem ô này đang ảnh hưởng tới ô nào
Nó giống như bạn bật bản đồ quan hệ công thức lên vậy. Nhìn cái là hiểu luồng.
Khi nào Circular Reference là “cố tình”? (và bật Iterative Calculation thế nào)
Đôi khi Circular Reference không phải lỗi, mà là chủ ý để Excel tính lặp dần, kiểu mô hình hội tụ, tài chính có feedback…
Nếu bạn thật sự cần, bạn bật:
-
File → Options
-
Formulas
-
Tick Enable iterative calculation
-
Chỉnh:
-
Maximum Iterations: số lần lặp (ví dụ 100)
-
Maximum Change: ngưỡng thay đổi nhỏ (ví dụ 0.001)
-
Nhưng nói thiệt: nếu bạn không chắc mình đang làm mô hình lặp, đừng bật. Bật nhầm là dễ “giấu” lỗi.
Mẹo tránh Circular Reference để file sạch và bền
-
Đặt ô tổng tách khỏi vùng dữ liệu, đừng để tổng nằm trong vùng SUM
-
Khi kéo công thức, thỉnh thoảng dừng lại kiểm tra vài ô cuối
-
Tách rõ vùng Input/Output (nhập liệu vs kết quả)
-
Với mô hình lớn, dùng Trace Precedents/Dependents để kiểm tra “luồng công thức”
Kết lại – Circular Reference không khó, khó là bạn bỏ qua nó
Circular Reference trong Excel 365 giống như một cái còi báo động. Nó báo để bạn biết công thức đang tự quay vòng. Nếu bạn xử lý đúng, file sẽ ổn ngay. Còn nếu bạn bỏ qua, nhất là trong file báo cáo quan trọng, sai số có thể chạy âm thầm mà bạn không hay biết.
