Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010

Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010

Nếu bạn đã từng ngồi nhìn một bảng Excel và tự hỏi: “Phải nhập bao nhiêu thì kết quả mới ra đúng con số mình cần?” thì xin chúc mừng, bạn đã chạm đúng tinh thần của Goal Seek rồi đấy.

Goal Seek, dịch nôm na là “tìm mục tiêu”, là một công cụ rất nhỏ nhưng cực kỳ có võ trong Excel 2010. Nó cho phép bạn đặt ra kết quả mong muốn, rồi để Excel tự tính ngược lại xem giá trị đầu vào cần là bao nhiêu. Không cần thử đi thử lại bằng tay, không cần đoán mò. Goal Seek làm thay bạn.

Nghe đơn giản nhỉ? Đúng vậy. Và chính vì quá đơn giản nên nhiều người… bỏ qua nó.

Goal Seek khác gì so với Solver?

Có người hay nhầm Goal Seek với Solver. Thật ra, hai công cụ này giống nhau ở chỗ đều giúp bạn tìm ra giá trị phù hợp, nhưng cách dùng thì khác khá nhiều.

Goal Seek chỉ tập trung vào một biến duy nhất. Bạn có một công thức, một kết quả mong muốn, và một ô cần điều chỉnh. Hết. Không ràng buộc phức tạp, không nhiều biến số. Rất gọn gàng.

Solver thì mạnh hơn, xử lý được nhiều biến và nhiều điều kiện cùng lúc. Nhưng đổi lại, cũng phức tạp hơn. Nếu bài toán của bạn đơn giản, dùng Solver đôi khi lại… quá tay.

Vậy nên, với những bài toán nhanh gọn, Goal Seek chính là lựa chọn hợp lý.Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010 1

Cách mở Goal Seek trong Excel 2010

Tin vui là Goal Seek không cần cài thêm gì cả. Excel 2010 đã có sẵn, chỉ là bạn có để ý hay không thôi.

Bạn vào tab Data, tìm nhóm What-If Analysis, rồi chọn Goal Seek. Một hộp thoại nhỏ hiện ra, nhìn khá thân thiện. Không có gì đáng sợ ở đây cả.

Chỉ cần nhớ đúng vị trí này là bạn có thể mở Goal Seek bất cứ lúc nào.Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010 2

Hiểu đúng 3 ô trong Goal Seek để không bị rối

Khi mở Goal Seek lên, bạn sẽ thấy ba ô cần nhập. Nhìn thì ít, nhưng nếu không hiểu rõ thì cũng dễ nhập nhầm lắm.

Ô đầu tiên là Set cell. Đây là ô chứa công thức mà bạn muốn đạt được một giá trị cụ thể. Nhớ nhé, ô này bắt buộc phải có công thức.

Ô thứ hai là To value. Đây là giá trị mục tiêu bạn mong muốn. Ví dụ: lợi nhuận bằng 10 triệu, điểm trung bình bằng 8, hay doanh thu đạt 100 triệu.

Ô cuối cùng là By changing cell. Đây là ô mà Excel sẽ thay đổi để đạt được kết quả mong muốn ở ô đầu tiên.

Chỉ ba ô thôi. Hiểu đúng là chạy mượt.Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010 3

Ví dụ thực tế: dùng Goal Seek để tính doanh số cần đạt

Giả sử bạn có một công thức tính lợi nhuận dựa trên doanh thu. Bạn biết rõ: “Mình muốn lợi nhuận đạt 20 triệu”, nhưng lại không biết phải bán bao nhiêu mới đạt được con số đó.

Thay vì ngồi thử từng giá trị doanh thu, bạn dùng Goal Seek.

  • Set cell: ô lợi nhuận

  • To value: 20.000.000

  • By changing cell: ô doanh thu

Nhấn OK. Chờ vài giây. Và Excel trả lời giúp bạn.

Cảm giác khá thích. Như kiểu Excel đang “suy nghĩ hộ” mình vậy.Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010 4

Khi nào nên dùng Goal Seek?

Goal Seek rất hợp với những tình huống như:

  • Tính điểm cần đạt để qua môn

  • Xác định giá bán để đạt lợi nhuận mong muốn

  • Tính lãi suất cần có để đạt số tiền mục tiêu

  • Ước lượng chi phí sao cho không vượt ngân sách

Nói chung, cứ khi nào bạn có một kết quả rõ ràngmột biến cần điều chỉnh, Goal Seek đều phát huy tác dụng.

Đơn giản, nhanh gọn, không đau đầu.

Những hạn chế nhỏ của Goal Seek

Dĩ nhiên, Goal Seek không phải là công cụ hoàn hảo. Nó chỉ làm việc với một biến tại một thời điểm. Nếu bài toán của bạn có nhiều yếu tố cần thay đổi cùng lúc, Goal Seek sẽ không xử lý được.

Ngoài ra, Goal Seek cũng phụ thuộc nhiều vào công thức ban đầu. Nếu công thức sai, kết quả cũng sẽ… sai theo. Nghe hơi hiển nhiên, nhưng nhiều người lại hay quên chỗ này.

Vậy nên, trước khi dùng Goal Seek, hãy chắc chắn rằng công thức của bạn đã đúng.Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010 5

Một vài mẹo nhỏ để dùng Goal Seek hiệu quả hơn

Thứ nhất, hãy nhập giá trị gần đúng ban đầu cho ô thay đổi. Điều này giúp Goal Seek hội tụ nhanh hơn.

Thứ hai, đừng quên lưu file trước khi chạy. Không phải vì Goal Seek nguy hiểm gì, mà vì thói quen tốt thì lúc nào cũng nên giữ.

Và cuối cùng, nếu Goal Seek không ra kết quả, đừng vội nản. Có thể bài toán của bạn không có nghiệm phù hợp trong phạm vi hiện tại. Lúc đó, thử điều chỉnh lại dữ liệu một chút xem sao.Cách sử dụng Goal Seek tìm giá trị Excel 2010 6

Kết lại: Goal Seek nhỏ nhưng có võ

Goal Seek không ồn ào, không phức tạp, cũng chẳng cần học nhiều. Nhưng một khi đã quen dùng, bạn sẽ thấy nó cực kỳ tiện trong những tình huống cần ra quyết định nhanh.

Excel 2010 có Goal Seek sẵn rồi. Vấn đề chỉ là: bạn có chịu dùng nó hay không?

Cách sử dụng Goal Seek để tìm giá trị trong Excel 2016

Cách sử dụng Goal Seek để tìm giá trị trong Excel 2016

Có bao giờ bạn rơi vào tình huống này chưa: bạn biết kết quả cuối cùng mình muốn, nhưng lại không biết phải điều chỉnh con số ban đầu bao nhiêu cho đúng? Ví dụ như muốn lợi nhuận đạt 50 triệu, vậy giá bán phải là bao nhiêu? Hay cần đạt điểm trung bình 7.0, thì môn cuối phải được mấy điểm? Ngồi bấm máy tính thử từng số một thì… hơi mệt. Và đó chính là lúc Goal Seek trong Excel 2016 bước ra ánh sáng.

1. Goal Seek là gì? Và nó giải quyết chuyện gì?

Nói cho đơn giản, Goal Seek là công cụ giúp Excel tự tìm ra giá trị đầu vào sao cho kết quả cuối cùng đạt đúng con số bạn mong muốn. Bạn không cần đoán mò. Excel làm thay bạn.

Cụ thể hơn một chút:

  • Bạn có một công thức

  • Bạn biết kết quả mong muốn

  • Nhưng bạn chưa biết giá trị nào cần thay đổi

Goal Seek sẽ tính ngược lại cho bạn. Nghe đã thấy tiện rồi đúng không?

Cách sử dụng Goal Seek để tìm giá trị trong Excel 2016 7

2. Khi nào nên dùng Goal Seek trong Excel 2016?

Goal Seek không phải để dùng mọi lúc. Nhưng khi đúng tình huống, nó cực kỳ hữu ích.

Một vài ví dụ rất đời thường:

  • Muốn doanh thu đạt X, vậy giá bán phải là bao nhiêu?

  • Muốn trả hết nợ trong 12 tháng, vậy mỗi tháng trả bao nhiêu?

  • Muốn điểm tổng kết đạt 8.0, môn cuối cần bao nhiêu điểm?

  • Muốn lợi nhuận bằng 0 (hòa vốn), chi phí tối đa là bao nhiêu?

Nếu bạn đang có những câu hỏi kiểu “phải bao nhiêu thì mới đạt được cái này?”, thì gần như chắc chắn Goal Seek sinh ra là để dành cho bạn.

3. Chuẩn bị dữ liệu trước khi dùng Goal Seek

Trước khi bấm Goal Seek, bạn cần chắc một điều: phải có công thức. Đây là điểm nhiều người hay quên.

Ví dụ đơn giản nhé:

  • Ô B1: Giá bán

  • Ô B2: Số lượng

  • Ô B3: Chi phí

  • Ô B4: Lợi nhuận = B1 * B2 – B3

Bạn muốn lợi nhuận (B4) đạt 50.000.000, nhưng chưa biết giá bán (B1) nên để bao nhiêu. Hoàn hảo. Tình huống này dùng Goal Seek là đúng bài.

Nếu ô bạn muốn tìm không liên quan bằng công thức, thì Goal Seek… bó tay.

4. Cách sử dụng Goal Seek trong Excel 2016 (từng bước rõ ràng)

Giờ vào phần chính đây. Đừng lo, các bước rất ngắn.

Bước 1: Chọn ô chứa công thức
Trong ví dụ trên, đó là ô B4 (Lợi nhuận).

Bước 2: Vào Goal Seek

  • Chọn tab Data

  • Nhấn What-If Analysis

  • Chọn Goal Seek

Một hộp thoại nhỏ sẽ hiện ra. Nhìn đơn giản lắm.

Cách sử dụng Goal Seek để tìm giá trị trong Excel 2016 8

Bước 3: Điền thông tin

  • Set cell: Ô chứa công thức (B4)

  • To value: Giá trị bạn muốn đạt (50.000.000)

  • By changing cell: Ô bạn muốn Excel tự điều chỉnh (B1 – Giá bán)

Bước 4: Nhấn OK

Excel sẽ chạy một chút, rồi trả về kết quả. Thế là xong. Nhanh gọn đến bất ngờ.

5. Đọc kết quả Goal Seek sao cho đúng

Sau khi chạy xong, Excel sẽ hỏi bạn có Accept kết quả hay không. Nếu bạn đồng ý, ô giá trị sẽ được thay đổi theo kết quả tìm được.

Lúc này, bạn nên:

  • Kiểm tra lại logic bài toán

  • Xem con số có hợp lý trong thực tế không

  • Đảm bảo không vi phạm điều kiện nào (ví dụ giá bán âm thì… hơi kỳ)

Goal Seek làm toán rất tốt, nhưng không biết suy nghĩ thay bạn. Phần đánh giá cuối vẫn là ở con người.

Cách sử dụng Goal Seek để tìm giá trị trong Excel 2016 9

6. Một vài lưu ý nhỏ nhưng quan trọng khi dùng Goal Seek

Dùng nhiều rồi mới thấy, Goal Seek có vài điểm bạn nên nhớ:

  • Chỉ thay đổi được một ô duy nhất
    Nếu bài toán có nhiều biến, Goal Seek không đủ đô. Khi đó, bạn cần Solver.

  • Phụ thuộc vào giá trị ban đầu
    Nếu giá trị khởi đầu quá xa thực tế, đôi khi Goal Seek không tìm ra nghiệm.

  • Không phải lúc nào cũng có nghiệm hợp lý
    Excel có thể tìm ra kết quả về mặt toán học, nhưng thực tế thì… không dùng được.

  • Nên sao lưu dữ liệu trước
    Phòng trường hợp bạn muốn quay lại giá trị ban đầu.

7. Vì sao Goal Seek là kỹ năng nhỏ nhưng đáng học?

Goal Seek không ồn ào. Không hào nhoáng. Nhưng nó giải quyết những câu hỏi rất thực tế. Những câu hỏi mà nếu không có công cụ hỗ trợ, bạn sẽ phải thử đi thử lại rất mất thời gian.

Biết dùng Goal Seek cho thấy bạn:

  • Hiểu bản chất công thức

  • Biết đặt mục tiêu rõ ràng

  • Và biết tận dụng công cụ đúng lúc

Trong công việc, những kỹ năng kiểu này tuy nhỏ nhưng cộng dồn lại sẽ tạo khác biệt. Thật sự là vậy.

Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 365

Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 365

Excel 365 thì quá quen thuộc rồi. Gần như ngày nào đi làm cũng mở Excel, có hôm còn mở từ sáng đến chiều. Nhưng Solver thì sao? Nhiều người dùng Excel cả năm trời vẫn chưa từng chạm vào công cụ này. Nghe tên đã thấy hơi “cao siêu”, nên thôi, bỏ qua cho đỡ rối.

Thực tế thì Solver không hề xa lạ. Hiểu đơn giản, Solver là công cụ giúp bạn tìm ra phương án tối ưu nhất trong một bài toán có nhiều lựa chọn và nhiều ràng buộc. Bạn muốn lợi nhuận cao nhất? Chi phí thấp nhất? Hay phân bổ nguồn lực sao cho hợp lý? Solver làm rất tốt những việc đó.

Điều hay là Excel 365 đã tích hợp Solver khá ổn định, giao diện thân thiện hơn trước nhiều. Chỉ cần bạn chịu mở ra thử một lần, mọi thứ sẽ sáng ra ngay.

Cách bật Solver trong Excel 365 – thao tác đơn giản ai cũng làm được

Solver trong Excel 365 không bật sẵn, nên bạn cần kích hoạt nó trước. Nhưng yên tâm, thao tác rất nhanh.

Bạn vào File → Options → Add-ins. Ở phần Manage, chọn Excel Add-ins, sau đó nhấn Go. Một cửa sổ nhỏ hiện ra, bạn chỉ cần tích vào Solver Add-in rồi bấm OK.

Xong. Quay lại tab Data, bạn sẽ thấy nút Solver xuất hiện ở góc phải. Nhỏ thôi, nhưng bên trong là cả một “cỗ máy tính toán” mạnh mẽ.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 365 10

Ba yếu tố cốt lõi cần hiểu trước khi dùng Solver

Muốn dùng Solver mà không bị rối, bạn chỉ cần nắm chắc ba yếu tố sau. Không cần kiến thức toán cao siêu đâu, thật sự đấy.

Thứ nhất là ô mục tiêu. Đây là ô chứa công thức mà bạn muốn tối ưu. Solver sẽ dựa vào giá trị của ô này để quyết định phương án tốt nhất. Bạn có thể yêu cầu tối đa hóa, tối thiểu hóa hoặc đưa nó về một giá trị cụ thể.

Thứ hai là các ô thay đổi. Đây là những ô mà Solver được phép điều chỉnh. Có thể là số lượng sản phẩm, ngân sách phân bổ, hay số giờ làm việc.

Và cuối cùng là ràng buộc. Đây chính là luật chơi. Bạn có thể giới hạn ngân sách, nguyên liệu, thời gian, hoặc yêu cầu giá trị không được âm, không vượt mức cho phép.

Ba phần này kết hợp với nhau tạo nên sức mạnh của Solver.

Ví dụ thực tế: tối ưu lợi nhuận bằng Solver trong Excel 365

Giả sử bạn đang kinh doanh hai sản phẩm. Mỗi sản phẩm mang lại lợi nhuận khác nhau, nhưng lại bị giới hạn bởi nguyên liệu và thời gian sản xuất. Nếu tính thủ công, bạn sẽ phải thử rất nhiều phương án. Thử mãi cũng mệt chứ.

Với Solver, bạn chỉ cần lập bảng Excel gồm các ô nhập số lượng sản phẩm, một ô tính tổng lợi nhuận và các công thức liên quan. Sau đó mở Solver, đặt ô lợi nhuận làm mục tiêu, chọn Max, chỉ định các ô số lượng là ô thay đổi và thêm ràng buộc cần thiết.

Nhấn Solve. Đợi vài giây. Và Excel sẽ đưa ra phương án tối ưu nhất cho bạn. Nhẹ đầu hẳn.

Chọn phương pháp giải trong Solver sao cho đúng

Trong Solver của Excel 365, bạn sẽ thấy phần Solving Method với ba lựa chọn quen thuộc: Simplex LP, GRG NonlinearEvolutionary.

Nếu bài toán của bạn là tuyến tính, hãy chọn Simplex LP. Đây là lựa chọn phổ biến và nhanh nhất. Nếu công thức có yếu tố phi tuyến, GRG Nonlinear sẽ phù hợp hơn. Còn khi bài toán quá phức tạp, nhiều biến khó đoán, bạn có thể thử Evolutionary.

Không cần quá lo lắng nếu bạn chưa hiểu hết sự khác nhau. Cứ thử, Solver sẽ cho bạn thấy kết quả.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 365 11

Những lỗi thường gặp khi dùng Solver và cách tránh

Người mới dùng Solver hay gặp một số lỗi quen thuộc. Solver báo không tìm được lời giải. Hoặc kết quả trông không hợp lý. Đừng vội nản.

Thường thì nguyên nhân nằm ở công thức ô mục tiêu chưa đúng, ràng buộc mâu thuẫn, hoặc các ô thay đổi bị giới hạn quá chặt. Chỉ cần kiểm tra lại từng phần, mọi thứ sẽ ổn.

Một mẹo nhỏ nhưng rất quan trọng: hãy lưu file trước khi chạy Solver. Phòng khi bạn muốn quay lại phương án ban đầu.

Không chỉ dành cho dân tài chính

Nhiều người nghĩ Solver chỉ dùng cho kế toán hay tài chính. Nhưng thực tế, bạn có thể dùng Solver để lập lịch làm việc, phân bổ ca trực, tối ưu chi phí marketing, hoặc lên kế hoạch học tập cá nhân.

Excel 365 kết hợp với Solver là một công cụ rất linh hoạt. Quan trọng là bạn có chịu thử hay không thôi.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 365 12

Solver không phải công cụ khó. Chỉ là bạn chưa quen mà thôi. Khi đã hiểu cách dùng, bạn sẽ thấy Excel 365 mạnh hơn rất nhiều và công việc cũng nhẹ nhàng hơn hẳn. Excel đã có sẵn Solver. Việc còn lại chỉ là: bạn có mở nó ra hay không?

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2021

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2021

Có những bài toán trong Excel nhìn thì tưởng đơn giản, nhưng càng làm càng thấy… khó chịu. Ví dụ nhé: bạn có một ngân sách cố định, nhiều hạng mục cần phân bổ, lại còn đủ loại giới hạn. Chỉnh tay một lúc thấy “có vẻ ổn”, nhưng rồi lại tự hỏi: “Ủa, vậy đã tối ưu thật chưa? Hay còn phương án tốt hơn?”

Đúng kiểu đau đầu. Và Solver sinh ra để xử lý đúng cái đoạn đó.

Solver trong Excel 2021 là công cụ giúp bạn tối ưu hóa: chọn ra phương án tốt nhất (lợi nhuận cao nhất, chi phí thấp nhất, đạt mục tiêu đúng bằng một con số…) bằng cách thay đổi các biến, nhưng vẫn tôn trọng các ràng buộc. Nói vui thì nó như “máy tính chiến lược” cài sẵn trong Excel vậy.

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2021

Solver là gì? Hiểu nhanh để khỏi rối

Solver là một Add-in (tiện ích) để giải bài toán tối ưu. Bạn sẽ làm 3 việc chính:

  1. Chỉ định mục tiêu (Objective): tối đa / tối thiểu / bằng một giá trị cụ thể

  2. Chỉ định biến (Changing Variable Cells): những ô Excel được phép thay đổi

  3. Đặt ràng buộc (Constraints): giới hạn để nghiệm không “vượt rào”

Ví dụ đời thường:

  • Tối đa hóa lợi nhuận từ 2 sản phẩm khi bị giới hạn nguyên liệu và nhân công

  • Tối thiểu hóa chi phí vận chuyển nhưng vẫn giao đủ hàng

  • Phân bổ ngân sách quảng cáo sao cho đơn hàng cao nhất nhưng không vượt ngân sách

Nghe “to” vậy thôi, nhưng làm đúng quy trình thì rất gọn.

Bước dầu tiên Bật Solver trong Excel 2021 (nếu bạn chưa thấy)

Nhiều bạn mở Excel ra tìm Solver không thấy là do chưa kích hoạt.

  1. Vào File → Options

  2. Chọn Add-ins

  3. Ở mục Manage (cuối trang), chọn Excel Add-ins → Go…

  4. Tick Solver Add-in

  5. OK

Sau đó vào tab Data, bạn sẽ thấy nút Solver xuất hiện (thường nằm trong nhóm Analyze).

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2021

Một ví dụ dễ hiểu: tối đa hóa lợi nhuận (mini case)

Giả sử bạn bán 2 sản phẩm A và B.

  • Lợi nhuận mỗi A: 50.000

  • Lợi nhuận mỗi B: 30.000

Bạn bị giới hạn:

  • Tổng số sản phẩm tối đa: 100

  • Nguyên liệu tối đa: 120

    • A tốn 2 nguyên liệu

    • B tốn 1 nguyên liệu

  • Số lượng phải là số nguyên, không âm

Cách dựng bảng trong Excel

Bạn tạo vài ô cơ bản:

  • B2: Số lượng A (biến)

  • B3: Số lượng B (biến)

  • B5 (mục tiêu): Tổng lợi nhuận
    =50000*B2 + 30000*B3

  • B7: Tổng số lượng
    =B2 + B3

  • B8: Tổng nguyên liệu
    =2*B2 + 1*B3

Nhìn vậy thôi nhưng nó là “khung xương” để Solver hiểu bài toán.

Thiết lập Solver trong Excel 2021 (phần quan trọng nhất)

Vào Data → Solver. Bạn sẽ thấy cửa sổ Solver Parameters.

1) Set Objective (Ô mục tiêu)

Chọn ô tổng lợi nhuận B5
Chọn Max (vì muốn lợi nhuận lớn nhất)

2) By Changing Variable Cells (Ô biến)

Chọn vùng B2:B3 (số lượng A và B)

3) Add Constraints (Ràng buộc)

Nhấn Add và thêm lần lượt:

  • B7 <= 100 (tổng số lượng không vượt 100)

  • B8 <= 120 (tổng nguyên liệu không vượt 120)

  • B2 >= 0, B3 >= 0 (không âm)

  • B2 và B3 là int (số nguyên)

Xong ràng buộc, bạn nhấn Solve. Excel sẽ chạy và đề xuất nghiệm tối ưu.

Nếu hiện bảng hỏi “Keep Solver Solution?” thì bạn chọn Keep Solver Solution để giữ kết quả.

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2021

Chọn phương pháp giải (Solving Method) – chọn sao cho hợp lý?

Trong Solver có vài “Solving Method”, nhưng bạn có thể nhớ mẹo này cho nhanh:

  • Simplex LP: bài toán tuyến tính (linear) – thường nhanh, ổn định

  • GRG Nonlinear: có công thức phi tuyến (nonlinear)

  • Evolutionary: bài toán khó, ràng buộc phức tạp, đôi khi chạy lâu nhưng linh hoạt

Với các bài toán kiểu “tổng lợi nhuận = ax + by” như ví dụ trên, cứ chọn Simplex LP là hợp lý nhất.

Một vài mẹo dùng Solver cho “mượt” và ít lỗi

Mẹo 1: Tick “Make Unconstrained Variables Non-Negative”

Nếu bạn quên đặt ràng buộc >=0, Solver có thể cho ra số âm (khó chịu lắm). Tick mục này để an toàn.

Mẹo 2: Đừng để biến nằm lẫn trong dữ liệu rối

Hãy đặt vùng biến (B2:B3) rõ ràng, dễ nhìn, có nhãn. Về sau sửa mô hình cũng đỡ lạc.

Mẹo 3: Dùng ràng buộc Integer/Binary khi cần

  • int: số nguyên (sản phẩm, nhân sự, chuyến xe…)

  • bin: 0/1 (chọn hoặc không chọn dự án, mở/đóng kênh…)

Dùng đúng loại biến là kết quả nhìn “thực tế” hơn rất nhiều.

Lỗi hay gặp khi chạy Solver (để khỏi hoang mang)

  • Solver cannot find a feasible solution: ràng buộc quá chặt, không có nghiệm phù hợp → nới ràng buộc hoặc kiểm tra công thức

  • Chạy xong ra kết quả lạ: kiểm tra đúng ô mục tiêu chưa, đúng biến chưa

  • Ra số lẻ dù cần số nguyên: bạn quên đặt int/binary

  • Chạy quá lâu: mô hình nhiều biến hoặc dùng Evolutionary → đơn giản hóa mô hình, thử Simplex/GRG trước

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2021

Kết lại – Solver trong Excel 2021 rất đáng để học nếu bạn làm báo cáo “có tính quyết định”

Nếu bạn chỉ làm bảng đơn giản, Solver có thể chưa cần. Nhưng nếu bạn hay gặp bài toán kiểu “phân bổ sao cho tốt nhất”, “tối ưu sao cho hiệu quả nhất”, thì Solver đúng là công cụ giúp bạn ra quyết định dựa trên dữ liệu, thay vì chỉnh tay theo cảm giác.

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2019

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2019

Có những lúc làm Excel, bạn không chỉ cần cộng trừ nhân chia nữa. Bạn cần kiểu:

  • Làm sao lợi nhuận lớn nhất?

  • Làm sao chi phí nhỏ nhất?

  • Làm sao phân bổ nguồn lực cho “vừa đủ” mà vẫn đạt KPI?

Nghe giống bài toán quản trị, vận hành, sản xuất… đúng không? Và nếu bạn từng ngồi thử “tự chỉnh số” bằng tay, chắc bạn hiểu cảm giác đó: chỉnh một tí thì cái khác lại lệch. Thế là xoay vòng vòng, vừa mệt vừa không chắc có tối ưu thật không. 😵‍💫

Đây chính là lúc Solver trong Excel 2019 phát huy tác dụng. Nó giống như một “bộ não tối ưu hóa” nằm sẵn trong Excel: bạn đưa cho nó mục tiêu, đưa cho nó các biến cần thay đổi và các ràng buộc, rồi để nó tự tìm ra phương án tốt nhất.

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2019

Solver là gì? Nói dễ hiểu nhất có thể

Solver là một Add-in (tiện ích bổ sung) giúp Excel giải các bài toán tối ưu hóa. Tối ưu hóa nghĩa là bạn có một mục tiêu và bạn muốn nó:

  • Lớn nhất (Max) – ví dụ lợi nhuận tối đa

  • Nhỏ nhất (Min) – ví dụ chi phí tối thiểu

  • Bằng một giá trị cụ thể (Value Of) – ví dụ đạt doanh thu đúng 1 tỷ

Bằng cách thay đổi một hoặc nhiều “biến quyết định” (decision variables), đồng thời tuân thủ các “ràng buộc” (constraints) như:

  • Ngân sách không vượt quá X

  • Số giờ làm không vượt quá Y

  • Số lượng phải là số nguyên

  • Không được âm

Nói kiểu đời thường: bạn đưa luật chơi, Solver tự “tính đường đi nước bước”.

Bước 0: Bật Solver trong Excel 2019 (nếu bạn chưa thấy)

Nhiều bạn tìm hoài không thấy Solver vì nó chưa bật.

  1. Vào File → Options

  2. Chọn Add-ins

  3. Ở cuối mục Manage, chọn Excel Add-insGo…

  4. Tick Solver Add-in

  5. OK

Sau đó, bạn vào tab Data sẽ thấy nút Solver xuất hiện.

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2019

Ví dụ thực tế dễ hiểu: tối đa hóa lợi nhuận (mô hình mini)

Giả sử bạn bán 2 sản phẩm: A và B.

  • Lợi nhuận A: 50k/sp

  • Lợi nhuận B: 30k/sp

Bạn bị giới hạn nguồn lực:

  • Tổng số sản phẩm tối đa: 100

  • Nguyên liệu: A tốn 2 đơn vị, B tốn 1 đơn vị, tổng nguyên liệu tối đa 120

  • Số lượng phải là số nguyên, không được âm

Cách dựng bảng trong Excel (gợi ý)

  • Ô B2: số lượng A (biến)

  • Ô B3: số lượng B (biến)

  • Ô B5: tổng lợi nhuận = 50000B2 + 30000B3

  • Ô B7: tổng số lượng = B2 + B3

  • Ô B8: tổng nguyên liệu = 2B2 + 1B3

Bạn thấy không, quan trọng là tạo các ô công thức để Solver “đọc” được mục tiêu và ràng buộc.

Mở Solver và thiết lập tối ưu hóa

Vào Data → Solver.

Bạn sẽ thấy 3 phần quan trọng:

1) Set Objective (Ô mục tiêu)

Chọn ô tổng lợi nhuận (ví dụ B5).
Rồi chọn:

  • Max (vì muốn lợi nhuận lớn nhất)

2) By Changing Variable Cells (Ô biến)

Chọn ô số lượng A và B (ví dụ B2:B3).
Đây là những ô Solver được phép thay đổi.

3) Subject to the Constraints (Ràng buộc)

Nhấn Add để thêm từng ràng buộc:

  • B7 <= 100 (tổng số lượng không quá 100)

  • B8 <= 120 (nguyên liệu không quá 120)

  • B2 >= 0, B3 >= 0 (không âm)

  • B2, B3 là int (số nguyên)

Xong ràng buộc, nhấn Solve. Solver sẽ tính và trả ra phương án tối ưu.

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2019

Chọn phương pháp giải (Solving Method) – chọn sao cho đúng?

Trong Solver có vài phương pháp, nhưng bạn chỉ cần nhớ nhanh thế này:

  • Simplex LP: bài toán tuyến tính (linear), phổ biến nhất, chạy nhanh

  • GRG Nonlinear: bài toán phi tuyến (nonlinear)

  • Evolutionary: bài toán phức tạp, ràng buộc lạ, có thể chạy lâu nhưng linh hoạt

Nếu mô hình của bạn là kiểu “cộng trừ nhân chia tuyến tính” (như ví dụ bên trên), cứ chọn Simplex LP là hợp lý.

Một vài mẹo để dùng Solver “trơn tru” hơn

1) Đặt mọi thứ thành công thức rõ ràng

Solver không đoán hộ bạn. Nó cần các ô mục tiêu, ô biến, ô ràng buộc đều phải có logic rõ ràng.

2) Dùng tên vùng (Named Ranges) nếu mô hình lớn

Ví dụ đặt tên:

  • QtyA, QtyB, ProfitTotal
    Nhìn mô hình đỡ rối, sửa cũng nhanh.

3) Nhớ “Make Unconstrained Variables Non-Negative”

Trong Solver, tick mục này để tránh Solver cho ra số âm (nếu bạn quên đặt ràng buộc >=0).

4) Lưu lại kịch bản (Load/Save)

Nếu bạn hay chạy lại tối ưu nhiều lần, hãy lưu lại cấu hình Solver để khỏi nhập lại ràng buộc.

Lỗi hay gặp khi dùng Solver (để khỏi hoang mang)

  • Solver cannot find a feasible solution: ràng buộc quá chặt, không có nghiệm phù hợp

  • Results do not converge: mô hình phi tuyến khó, thử đổi phương pháp hoặc kiểm tra công thức

  • Ra số lẻ trong khi cần số nguyên: bạn quên ràng buộc int/binary

  • Chạy lâu: mô hình lớn hoặc dùng Evolutionary, nên tối giản biến và ràng buộc nếu có thể

Cách sử dụng Solver để tối ưu hóa trong Excel 2019

Kết lại – Solver giúp bạn “đỡ đoán mò”, làm tối ưu có căn cứ hơn

Điểm mình thích nhất ở Solver trong Excel 2019 là: nó biến những bài toán kiểu “chỉnh tay mãi không ra” thành một quy trình rõ ràng. Bạn đặt mục tiêu, đặt biến, đặt ràng buộc, rồi để Excel tìm phương án tối ưu. Không còn cảm giác mò mẫm nữa, cũng đỡ tranh luận kiểu “phương án này chắc tốt nhất rồi”.

Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa  Excel 2010

Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2010

Nếu bạn đã từng dùng Excel 2010 để tính toán chi phí, lợi nhuận hay lập kế hoạch công việc, chắc hẳn đã có lúc bạn tự hỏi: “Liệu còn cách nào làm tốt hơn không?” Đó chính là lúc Solver phát huy tác dụng.

Solver là một công cụ giúp tối ưu hóa kết quả dựa trên các điều kiện bạn đặt ra. Thay vì thử từng phương án thủ công, Solver sẽ tự động tính toán để tìm ra phương án tốt nhất. Có thể là lợi nhuận cao nhất, chi phí thấp nhất, hay cách phân bổ nguồn lực hợp lý nhất.

Nghe thì có vẻ phức tạp, nhưng thực tế lại khá gần gũi. Bạn chỉ cần hiểu đúng bản chất, còn lại Excel sẽ làm phần việc nặng nhọc thay bạn.Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2010 13

Cách kích hoạt Solver trong Excel 2010

Một điểm nhỏ nhưng rất nhiều người bỏ qua: Solver không được bật sẵn. Vì vậy, trước tiên bạn cần kích hoạt nó.

Bạn vào File → Options → Add-ins. Ở phần Manage, chọn Excel Add-ins rồi nhấn Go. Trong danh sách hiện ra, tích vào Solver Add-in và nhấn OK. Ngay lập tức, nút Solver sẽ xuất hiện trong tab Data.

Chỉ vài cú click đơn giản, vậy là bạn đã mở khóa một công cụ rất mạnh của Excel 2010.Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2010 14

Hiểu đúng 3 thành phần cốt lõi của Solver

Để dùng Solver hiệu quả, bạn chỉ cần nhớ ba khái niệm chính.

Thứ nhất là ô mục tiêu. Đây là ô chứa công thức mà bạn muốn tối ưu. Solver sẽ dựa vào giá trị của ô này để tìm phương án phù hợp. Bạn có thể chọn tối đa hóa, tối thiểu hóa hoặc đưa nó về một giá trị cụ thể.

Thứ hai là các ô thay đổi. Đây là những ô mà Solver được phép điều chỉnh. Có thể là số lượng sản phẩm, ngân sách phân bổ, hoặc thời gian làm việc.

Và cuối cùng là các ràng buộc. Đây chính là “luật chơi”. Bạn có thể giới hạn ngân sách, nguyên liệu, thời gian, hoặc yêu cầu các giá trị phải lớn hơn hoặc bằng 0.

Ba yếu tố này kết hợp với nhau tạo nên sức mạnh thực sự của Solver.Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2010 15

Ví dụ thực tế: tối đa hóa lợi nhuận bằng Solver

Giả sử bạn đang kinh doanh hai sản phẩm. Mỗi sản phẩm có lợi nhuận khác nhau, nhưng bị giới hạn bởi nguyên liệu và thời gian sản xuất. Nếu làm thủ công, bạn sẽ phải thử rất nhiều phương án.

Với Solver, bạn chỉ cần lập bảng tính:

  • Một ô tính tổng lợi nhuận

  • Các ô nhập số lượng sản phẩm

  • Các công thức liên kết giữa chúng

Sau đó mở Solver, đặt ô lợi nhuận làm mục tiêu, chọn “Max”, chỉ định các ô số lượng là ô thay đổi và thêm các ràng buộc cần thiết. Nhấn Solve, chờ vài giây, và Excel sẽ đưa ra phương án tối ưu.

Nhanh, gọn và cực kỳ hiệu quả.Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2010 16

Chọn phương pháp giải phù hợp trong Solver

Solver trong Excel 2010 cung cấp ba phương pháp giải chính.

Nếu bài toán của bạn là tuyến tính, hãy chọn Simplex LP. Đây là lựa chọn phổ biến và nhanh nhất. Nếu công thức có dạng phi tuyến, GRG Nonlinear sẽ phù hợp hơn. Còn với những bài toán phức tạp, nhiều biến và ràng buộc khó, bạn có thể thử Evolutionary.

Không cần quá lo lắng nếu chưa hiểu sâu về toán. Bạn hoàn toàn có thể thử từng phương pháp để xem kết quả.Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2010 17

Những lỗi thường gặp khi dùng Solver và cách khắc phục

Người mới dùng Solver thường gặp một số lỗi khá phổ biến. Ví dụ như quên nhập công thức cho ô mục tiêu, đặt ràng buộc sai, hoặc để các ô thay đổi không hợp lý. Khi đó, Solver có thể báo không tìm được lời giải.

Cách khắc phục rất đơn giản. Hãy kiểm tra lại công thức, đảm bảo các ràng buộc không mâu thuẫn và các giá trị ban đầu hợp lý. Ngoài ra, bạn nên lưu file trước khi chạy Solver để dễ dàng quay lại nếu cần.Hướng dẫn sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2010 18

Solver – công cụ không chỉ dành cho dân tài chính

Solver không chỉ dùng cho kế toán hay tài chính. Bạn có thể áp dụng nó để lập lịch làm việc, tối ưu chi phí quảng cáo, phân bổ nhân sự, thậm chí lên kế hoạch học tập cá nhân.

Dù Excel 2010 đã ra đời khá lâu, nhưng Solver trong phiên bản này vẫn rất đáng tin cậy nếu bạn biết cách tận dụng.

Kết luận

Solver không phải là công cụ quá phức tạp như nhiều người nghĩ. Chỉ cần hiểu đúng và chịu thử, bạn sẽ thấy Excel 2010 trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều. Đôi khi, chỉ một công cụ nhỏ cũng có thể thay đổi cách bạn làm việc mỗi ngày.

Bạn đã sẵn sàng mở Solver và thử chưa?