Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016

Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016

Có bao giờ bạn nhìn vào một bảng Excel rồi tự hỏi: “Liệu có cách nào để ra kết quả tốt nhất không?” Không phải tính cho ra một con số, mà là con số tối ưu. Ít chi phí nhất. Lợi nhuận cao nhất. Hay phân bổ tài nguyên sao cho hợp lý nhất.

Nếu bạn từng nghĩ Excel chỉ để cộng trừ nhân chia thì… chưa đủ đâu. Với Solver trong Excel 2016, Excel có thể trở thành một công cụ tối ưu hóa đúng nghĩa. Nghe hơi “cao siêu” nhỉ? Nhưng thật ra, dùng quen rồi lại thấy khá thú vị đấy.

Solver là gì mà nghe có vẻ “nguy hiểm” vậy?

Solver thực chất là một công cụ phân tích có sẵn trong Excel, giúp bạn tìm ra giá trị tối ưu cho một ô (gọi là ô mục tiêu), dựa trên việc thay đổi các ô khác, đồng thời thỏa mãn một số điều kiện ràng buộc.

Nói cho dễ hiểu nhé. Solver giống như việc bạn nói với Excel:

“Này, hãy thử mọi khả năng đi, miễn sao đạt kết quả tốt nhất theo điều kiện tôi đặt ra.”

Excel sẽ làm phần nặng đầu đó thay bạn. Bạn chỉ cần biết mình muốn gì.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 1

Trước tiên, phải bật Solver đã

Một chuyện hơi buồn cười là: rất nhiều người tìm Solver… không thấy. Không phải vì Excel thiếu, mà vì Solver chưa được kích hoạt.

Cách bật Solver trong Excel 2016 như sau:

  • Vào File → Options

  • Chọn Add-ins

  • Ở mục Manage, chọn Excel Add-ins, nhấn Go

  • Tick vào Solver Add-in, rồi nhấn OK

Xong! Solver sẽ xuất hiện trong tab Data, nhóm Analysis.

Đơn giản vậy thôi.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 2

Solver dùng để làm gì trong thực tế?

Solver không phải chỉ dành cho dân học thuật đâu. Thực tế, nó được dùng rất nhiều trong công việc hằng ngày, chỉ là bạn chưa để ý thôi.

Ví dụ:

  • Tối đa hóa lợi nhuận bán hàng

  • Tối thiểu hóa chi phí sản xuất

  • Phân bổ ngân sách marketing

  • Lập kế hoạch sản xuất với nguồn lực giới hạn

Nghe quen không? Nếu quen, thì Solver chính là thứ bạn đang tìm.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 3

Một ví dụ đơn giản để làm quen với Solver

Giả sử bạn có một bài toán rất đời thường:
Bạn sản xuất hai sản phẩm A và B. Mỗi sản phẩm mang lại lợi nhuận khác nhau, nhưng tài nguyên thì có hạn. Mục tiêu của bạn là tối đa hóa lợi nhuận.

Trong Excel, bạn sẽ có:

  • Các ô nhập số lượng A và B (ô biến quyết định)

  • Một ô tính tổng lợi nhuận (ô mục tiêu)

  • Các ô ràng buộc (giờ công, nguyên liệu…)

Solver sẽ dựa vào đó để tìm ra số lượng A và B tối ưu.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 4

Các thành phần chính khi dùng Solver

Khi mở Solver, bạn sẽ thấy một cửa sổ khá gọn gàng. Đừng hoảng nhé, chỉ cần hiểu 3 phần chính là ổn.

1. Set Objective (Ô mục tiêu)

Đây là ô bạn muốn:

  • Max (tối đa hóa)

  • Min (tối thiểu hóa)

  • Hoặc đạt một giá trị cụ thể

Ví dụ: ô tổng lợi nhuận.

2. By Changing Variable Cells (Ô biến)

Là các ô mà Solver được phép thay đổi để tìm kết quả tốt nhất.

3. Subject to the Constraints (Ràng buộc)

Đây là nơi bạn “đặt luật”. Không vượt quá nguồn lực, không âm, không vượt giới hạn…

Hiểu ba phần này là bạn đã nắm được xương sống của Solver rồi.

Cách thiết lập Solver từng bước

Giờ thì vào thao tác thực tế nhé.

  1. Vào Data → Solver

  2. Chọn ô mục tiêu (Set Objective)

  3. Chọn Max, Min hoặc Value Of

  4. Chọn các ô biến (Changing Variable Cells)

  5. Thêm các ràng buộc nếu cần

  6. Nhấn Solve

Excel sẽ chạy, tính toán, thử nghiệm nhiều phương án khác nhau. Sau vài giây, nó sẽ trả về kết quả tối ưu.

Khoảnh khắc đó khá “đã”. Như kiểu bài toán khó được giải hộ vậy.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 5

Một vài lưu ý nhỏ nhưng rất đáng giá

Solver không phải lúc nào cũng cho kết quả đúng nếu bạn:

  • Chọn sai ô mục tiêu

  • Đặt ràng buộc thiếu hoặc sai

  • Dữ liệu chưa hợp lý

Ngoài ra, Excel 2016 có nhiều phương pháp giải như:

  • Simplex LP

  • GRG Nonlinear

  • Evolutionary

Nếu bạn mới dùng, cứ để mặc định là ổn. Đừng làm mọi thứ phức tạp quá.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 6

Khi nào không nên dùng Solver?

Solver rất mạnh, nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp.

Không nên dùng Solver khi:

  • Dữ liệu quá đơn giản, chỉ cần hàm là đủ

  • Bài toán không có mục tiêu rõ ràng

  • Kết quả cần giải thích từng bước chi tiết

Solver cho bạn kết quả, nhưng không giải thích quá trình. Cái đó bạn cần hiểu trước.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 7

Vì sao Solver trong Excel 2016 vẫn rất đáng dùng?

Dù có nhiều phiên bản Excel mới hơn, nhưng Excel 2016 với Solver vẫn đáp ứng rất tốt:

  • Ổn định

  • Dễ dùng

  • Phù hợp môi trường doanh nghiệp

Quan trọng hơn, Solver giúp bạn tư duy tối ưu, chứ không chỉ làm Excel cho xong việc.Cách sử dụng Solver tối ưu hóa Excel 2016 8

Kết luận: Solver không khó, chỉ là bạn chưa quen

Solver nghe thì có vẻ “to tát”, nhưng thực ra lại rất gần với công việc hằng ngày. Một khi hiểu được mục tiêu và ràng buộc, bạn sẽ thấy Solver giống như một trợ lý thông minh, âm thầm giúp bạn đưa ra quyết định tốt hơn.

Nếu bạn thường xuyên làm việc với số liệu, kế hoạch, chi phí hay phân bổ nguồn lực, hãy thử Solver một lần. Biết đâu, bạn sẽ nghiện cảm giác “tối ưu hóa” đó thì sao?

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ trong Excel 2019

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ trong Excel 2019

Có một tình huống rất hay gặp khi làm báo cáo bằng Excel 2019: bạn muốn vẽ biểu đồ cho 2 chỉ số, ví dụ Doanh thuSố lượng đơn. Bạn vẽ xong, nhìn cái biểu đồ… thấy kỳ kỳ. Doanh thu thì vài trăm triệu, còn số đơn chỉ vài chục hoặc vài trăm. Thế là đường số đơn nằm sát đáy, gần như biến mất. Nhìn kiểu “ủa nó có dữ liệu không vậy?” 😅

Đó là lúc bạn cần trục phụ (Secondary Axis). Nói nôm na: trục chính dành cho chỉ số lớn (doanh thu), trục phụ dành cho chỉ số nhỏ (số đơn). Hai thước đo khác nhau, nhưng chung một biểu đồ. Và thế là biểu đồ “lên đời” liền, nhìn rõ ràng hẳn.

Hôm nay mình hướng dẫn bạn cách làm từ cơ bản tới đúng kiểu “chuẩn báo cáo”: tạo biểu đồ, chỉnh loại biểu đồ, thêm trục phụ, rồi chỉnh cho gọn đẹp.

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ trong Excel 2019

Khi nào cần dùng trục phụ?

Không phải biểu đồ nào cũng cần trục phụ đâu nhé. Nhưng nếu bạn gặp một trong các trường hợp sau thì gần như chắc chắn nên dùng:

  • Hai chỉ số chênh lệch giá trị quá lớn (triệu đồng vs số lượng)

  • Một chỉ số là % (tỷ lệ chuyển đổi) và một chỉ số là số tiền

  • Bạn muốn kết hợp cột + đường (Column + Line) để nhìn xu hướng

Ví dụ cực phổ biến:

  • Cột: Doanh thu theo tháng

  • Đường: Tỷ lệ tăng trưởng (%)

  • Hoặc cột: Chi phí, đường: ROI

Nếu vẽ chung một trục, cái nhỏ sẽ “chìm nghỉm”. Trục phụ là giải pháp hợp lý nhất.

Chuẩn bị dữ liệu trước khi vẽ (nhỏ thôi nhưng quan trọng)

Dữ liệu của bạn nên có dạng bảng rõ ràng như kiểu:

Tháng Doanh thu Số đơn
1 320,000,000 120
2 410,000,000 140

Mỗi cột một chỉ số, hàng là thời gian hoặc danh mục. Dữ liệu càng sạch thì làm biểu đồ càng nhanh.

Một mẹo nhỏ: nếu bạn biến bảng thành Table (Ctrl + T) thì sau này thêm tháng mới, biểu đồ cũng dễ cập nhật hơn.

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ trong Excel 2019

Cách tạo biểu đồ cơ bản trong Excel 2019

Bước 1: Bôi đen dữ liệu

Bạn bôi đen toàn bộ bảng (bao gồm tiêu đề cột).

Bước 2: Insert biểu đồ

Vào tab Insert → chọn loại biểu đồ.
Nếu bạn chưa biết chọn loại nào, cứ chọn Clustered Column (cột) trước, vì dễ nhìn và dễ chỉnh.

Excel sẽ tạo biểu đồ ngay lập tức.

Nhưng lúc này, bạn sẽ thấy vấn đề: số đơn (nhỏ) bị “lụt” vì doanh thu (to) kéo thang đo lên cao.

Cách thêm trục phụ (Secondary Axis) trong Excel 2019

Có 2 cách phổ biến, mình nói cả hai để bạn chọn kiểu hợp tay.

Cách 1: Click chuột phải vào chuỗi dữ liệu cần đưa sang trục phụ

  1. Click vào chuỗi dữ liệu nhỏ (ví dụ đường hoặc cột “Số đơn”)

  2. Chuột phải → Format Data Series

  3. Trong mục Series Options, chọn Secondary Axis

Xong. Biểu đồ sẽ có thêm một trục bên phải (trục phụ), và dữ liệu nhỏ sẽ nổi lên rõ ràng.

Cách 2: Dùng Combo Chart (cách “đẹp bài”)

Cách này thường dùng khi bạn muốn kết hợp cột + đường, nhìn rất giống báo cáo chuyên nghiệp.

  1. Click vào biểu đồ

  2. Tab Chart DesignChange Chart Type

  3. Chọn Combo

  4. Set:

    • Doanh thu = Column

    • Số đơn = Line

  5. Tick chọn Secondary Axis cho “Số đơn”

  6. OK

Kết quả: cột doanh thu rõ, đường số đơn rõ, mỗi cái có một trục riêng. Rất “đã”.

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ trong Excel 2019

Chỉnh biểu đồ cho dễ nhìn (đừng bỏ qua phần này)

Tạo được trục phụ mới chỉ là 50% thôi. Muốn biểu đồ đẹp và dễ đọc, bạn nên chỉnh thêm vài chi tiết.

1) Đặt tên trục (Axis Titles)

  • Click biểu đồ → dấu + (Chart Elements)

  • Tick Axis Titles

  • Đổi tên:

    • Trục trái: Doanh thu (VNĐ)

    • Trục phải: Số đơn (đơn)

Chỉ một bước này thôi là người xem hiểu ngay, không phải đoán.

2) Định dạng số cho trục doanh thu

Doanh thu hay rất lớn, bạn nên định dạng:

  • Hiển thị theo triệu hoặc tỷ

  • Hoặc dùng dấu phân cách hàng nghìn

Cách làm:

  • Click trục → Format Axis → Number

  • Chọn kiểu Number/Accounting phù hợp

3) Làm nổi đường Line (nếu có)

Nếu bạn dùng combo cột + đường, hãy:

  • Bật Markers (chấm trên đường)

  • Bật Data Labels (nếu cần) cho đường để nhìn rõ số

Nhưng đừng lạm dụng. Dán nhãn nhiều quá là biểu đồ rối ngay.

4) Chỉnh Legend và tiêu đề biểu đồ

  • Title nên rõ: “Doanh thu & Số đơn theo tháng – 2019”

  • Legend đặt vị trí gọn: Top hoặc Right

Một biểu đồ đẹp thường là: ít chữ nhưng đúng trọng tâm.

Một vài lỗi thường gặp khi dùng trục phụ (và cách né)

Lỗi 1: Trục phụ làm người xem hiểu nhầm

Có người nhìn biểu đồ xong tưởng “đường tăng mạnh hơn cột” vì trục phụ khác thang đo. Đây là điểm cần cẩn thận.

Cách né:

  • Ghi rõ tên trục và đơn vị

  • Không đặt 2 thang đo quá “ảo” (ví dụ trục phụ auto-scale quá nhạy)

Lỗi 2: Dùng trục phụ cho quá nhiều chuỗi dữ liệu

Trục phụ phù hợp nhất cho 1 chuỗi (hoặc tối đa 2 chuỗi) có đơn vị khác biệt. Nếu bạn nhồi nhiều chỉ số, biểu đồ sẽ thành “món lẩu”.

Lỗi 3: Chọn sai chuỗi dữ liệu

Nhiều bạn lỡ đưa “Doanh thu” sang trục phụ, nhìn ngược đời. Nếu sai:

  • Format Data Series → đổi lại Primary/Secondary là xong.

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ trong Excel 2019

Kết lại – trục phụ là “cứu tinh” khi số liệu chênh nhau quá lớn

Thật lòng mà nói, biểu đồ + trục phụ trong Excel 2019 là một combo cực hữu ích để làm báo cáo nhìn rõ ràng và chuyên nghiệp hơn. Nó giúp bạn đặt hai chỉ số khác thang đo lên cùng một bức tranh, để người xem vừa thấy tổng quan, vừa thấy xu hướng.

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2016

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2016

Nói đến Excel 2016, nhiều người vẫn có cảm giác “công cụ này chắc dành cho dân kế toán, tài chính gì đó”. Nhưng thật ra không hẳn. Excel xuất hiện ở khắp nơi: báo cáo học tập, thống kê doanh thu, theo dõi tiến độ công việc, thậm chí là quản lý chi tiêu cá nhân. Và trong tất cả những việc đó, biểu đồ luôn đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Có biểu đồ, dữ liệu như biết nói. Không có biểu đồ? Nhìn bảng số là muốn… ngủ gật ngay.

1. Biểu đồ trong Excel 2016 – vì sao ai cũng nên biết?

Hãy thử tưởng tượng bạn phải trình bày một báo cáo gồm 20 dòng số liệu trước sếp hoặc giảng viên. Bạn sẽ đọc từng con số à? Chắc là không rồi. Lúc này, biểu đồ chính là cứu tinh. Chỉ cần một cái nhìn, người xem sẽ hiểu ngay xu hướng tăng, giảm, hay so sánh giữa các mốc thời gian.

Excel 2016 hỗ trợ rất nhiều loại biểu đồ: cột, đường, tròn, thanh ngang, vùng… Mỗi loại có một “đất diễn” riêng. Nhưng điểm hay của Excel 2016 là giao diện trực quan hơn, thao tác nhanh hơn so với các phiên bản cũ. Chỉ vài cú click chuột là xong, không cần nhớ quá nhiều thứ phức tạp.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2016 9

2. Tạo biểu đồ cơ bản trong Excel 2016 như thế nào?

Bắt đầu từ điều đơn giản nhất nhé. Giả sử bạn đã có một bảng dữ liệu hoàn chỉnh, có tiêu đề rõ ràng. Đây là điều kiện tiên quyết, thiếu là Excel hiểu sai ngay.

Bước đầu tiên, bạn bôi đen vùng dữ liệu cần vẽ biểu đồ. Nhớ chọn luôn cả hàng tiêu đề, vì Excel cần biết đâu là tên chuỗi dữ liệu, đâu là giá trị.

Sau đó, bạn chuyển sang thẻ Insert trên thanh công cụ. Ở đây, Excel 2016 hiển thị rất trực quan các nhóm biểu đồ. Chỉ cần nhìn biểu tượng là đoán được công dụng. Chọn biểu đồ cột nếu muốn so sánh, chọn biểu đồ đường nếu muốn xem xu hướng theo thời gian.

Click xong, biểu đồ sẽ xuất hiện ngay trên trang tính. Nhanh gọn. Nhưng khoan vội mừng, đây mới chỉ là “bản nháp” thôi.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2016 10

3. Chỉnh sửa biểu đồ – bước nhỏ nhưng rất đáng làm

Một biểu đồ đẹp không chỉ đúng dữ liệu, mà còn phải dễ nhìn. Excel 2016 cho phép bạn chỉnh sửa khá nhiều thứ: tiêu đề biểu đồ, tên trục, màu sắc, kiểu hiển thị.

Khi bạn bấm vào biểu đồ, hai thẻ Chart DesignFormat sẽ xuất hiện. Ở đây, bạn có thể đổi kiểu biểu đồ chỉ trong vài giây. Không thích cột nữa? Chuyển sang đường. Thấy màu hơi gắt? Đổi sang tông nhẹ hơn.

Đôi khi chỉ cần đổi tiêu đề cho rõ ràng hơn là biểu đồ đã “lên trình” hẳn. Thay vì “Chart 1”, hãy đặt tiêu đề cụ thể như “Doanh thu và sản lượng theo tháng”. Nhỏ thôi, nhưng hiệu quả lớn.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2016 11

4. Khi nào cần dùng trục phụ?

Đây là phần khiến nhiều người bối rối nhất. Nhưng thực ra, hiểu rồi thì thấy rất hợp lý.

Giả sử bạn có hai loại dữ liệu: doanh thu (triệu đồng)số lượng sản phẩm (cái). Nếu vẽ chung một trục tung, doanh thu sẽ “đè bẹp” số lượng, làm đường biểu diễn gần như dính sát trục hoành. Nhìn vào chẳng hiểu gì cả.

Lúc này, trục phụ ra tay. Một trục cho doanh thu, một trục cho số lượng. Mỗi đại lượng có không gian riêng để thể hiện mình. Thế là biểu đồ trở nên rõ ràng, dễ hiểu hơn rất nhiều.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2016 12

5. Cách tạo trục phụ trong Excel 2016

Giờ đến phần thực hành rồi đây.

Sau khi bạn đã có biểu đồ cơ bản, hãy bấm chọn chuỗi dữ liệu mà bạn muốn đưa sang trục phụ (ví dụ: số lượng sản phẩm). Nhớ là chỉ chọn đúng chuỗi đó thôi.

Tiếp theo, click chuột phải và chọn Format Data Series. Một bảng tùy chọn sẽ hiện ra bên phải màn hình. Trong phần Series Options, bạn sẽ thấy lựa chọn Secondary Axis.

Chỉ cần tick vào đó. Ngay lập tức, trục tung thứ hai xuất hiện ở bên phải biểu đồ. Xong rồi đấy. Nhanh gọn đến mức nhiều người làm xong còn ngạc nhiên: “Ủa, vậy thôi hả?”

Nếu muốn biểu đồ dễ nhìn hơn, bạn có thể đổi kiểu hiển thị: cột cho doanh thu, đường cho số lượng. Đây là cách rất hay được dùng trong báo cáo thực tế.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2016 13

6. Một vài mẹo nhỏ để biểu đồ nhìn ‘đã mắt’ hơn

Đúng kỹ thuật rồi, nhưng nhìn chưa đẹp thì vẫn thiếu thiếu gì đó.

Thứ nhất, đừng tham màu. Hai hoặc ba màu là đủ. Quá nhiều màu làm người xem bị rối mắt.

Thứ hai, ghi rõ đơn vị cho từng trục. Trục trái là triệu đồng, trục phải là sản phẩm. Đừng để người xem tự đoán, mệt lắm.

Thứ ba, hãy cân nhắc việc thêm hoặc bớt lưới (gridlines). Ít lưới thôi, biểu đồ sẽ thoáng hơn nhiều.

Cuối cùng, luôn tự hỏi: “Người khác nhìn vào có hiểu ngay không?” Nếu câu trả lời là có, thì bạn đã làm rất tốt rồi.

Kết luận

Nhiều người sợ biểu đồ, sợ trục phụ vì nghĩ nó phức tạp. Nhưng thật ra, Excel 2016 đã đơn giản hóa mọi thứ rất nhiều. Quan trọng là bạn hiểu khi nào cần dùng trục phụdữ liệu nào nên tách ra.

Biểu đồ không chỉ để cho đẹp. Nó giúp bạn kể câu chuyện của dữ liệu một cách rõ ràng, thuyết phục hơn. Và khi bạn làm chủ được biểu đồ, báo cáo của bạn sẽ lên một tầm khác. Chắc chắn luôn.

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010

Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010

Nhắc tới Excel 2010, nhiều người lập tức nghĩ đến bảng số liệu khô khan, công thức rối rắm và những ô vuông nhìn thôi đã thấy… mệt. Nhưng khoan đã. Nếu bạn từng nhìn thấy một biểu đồ đẹp, dễ hiểu, chỉ cần liếc mắt là nắm được xu hướng tăng giảm, thì bạn sẽ hiểu: biểu đồ chính là “linh hồn” của dữ liệu. Không có biểu đồ, số liệu chỉ là con số vô hồn. Có biểu đồ rồi, mọi thứ sáng hẳn lên.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010 14

1. Biểu đồ trong Excel 2010 là gì và tại sao nên dùng?

Nói một cách đời thường cho dễ hiểu, biểu đồ là cách Excel “vẽ” dữ liệu của bạn ra để người khác nhìn vào là hiểu ngay. Thay vì đọc từng dòng doanh thu, từng cột chi phí, ta chỉ cần nhìn một cái là biết tháng nào tăng, tháng nào giảm. Tiện không?

Excel 2010 hỗ trợ khá nhiều loại biểu đồ quen thuộc như: biểu đồ cột, biểu đồ đường, biểu đồ tròn, biểu đồ vùng… Mỗi loại có một thế mạnh riêng. Doanh thu theo tháng? Biểu đồ cột hoặc đường là hợp lý. Tỷ lệ phần trăm? Biểu đồ tròn vào việc ngay.

Nhưng rồi sẽ có lúc bạn gặp tình huống hơi “khó nhằn”: hai đại lượng khác đơn vị nằm chung một bảng. Ví dụ nhé: doanh thu (tính bằng triệu đồng) và số lượng sản phẩm bán ra (tính bằng cái). Vẽ chung một trục thì… lệch hết. Lúc này, trục phụ xuất hiện như một vị cứu tinh.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010 15

2. Cách tạo biểu đồ cơ bản trong Excel 2010

Bắt đầu từ những bước đơn giản nhất. Giả sử bạn đã có một bảng dữ liệu hoàn chỉnh, tiêu đề rõ ràng, không bị lệch dòng hay thiếu cột.

Đầu tiên, hãy bôi đen toàn bộ vùng dữ liệu mà bạn muốn đưa vào biểu đồ. Nhớ là phải bao gồm cả tiêu đề nhé, Excel cần biết đâu là tên chuỗi dữ liệu.

Tiếp theo, trên thanh menu, bạn vào thẻ Insert. Ở đây, Excel 2010 sẽ “bày sẵn” cho bạn cả một rừng biểu đồ. Nhìn hơi rối nhưng đừng lo. Bạn chỉ cần chọn đúng nhóm biểu đồ mình cần, ví dụ Column (cột) hoặc Line (đường).

Chỉ một cú click thôi, biểu đồ sẽ xuất hiện ngay trong trang tính. Nhanh gọn. Nhưng lúc này biểu đồ mới chỉ là “bản thô”. Mà đã là đồ thô thì chắc chắn chưa đẹp.

Bạn có thể chỉnh lại tiêu đề biểu đồ, tên trục tung – trục hoành, đổi màu cột, đổi kiểu đường. Tất cả đều nằm trong Chart Tools, xuất hiện khi bạn bấm chọn vào biểu đồ. Cứ thử nghịch vài lần, bạn sẽ quen rất nhanh.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010 16

3. Khi nào cần dùng trục phụ?

Đây là câu hỏi rất hay. Và cũng là chỗ nhiều người học Excel bị rối.

Hãy tưởng tượng bạn vẽ biểu đồ doanh thu (0–500 triệu) và số lượng sản phẩm (0–50 cái) trên cùng một trục tung. Điều gì xảy ra? Đường biểu diễn số lượng gần như… nằm sát đáy. Nhìn mà không hiểu nổi.

Vậy nên, trục phụ được sinh ra để giải quyết sự chênh lệch về thang đo. Một trục tung bên trái cho doanh thu, một trục tung bên phải cho số lượng. Mỗi đại lượng có “không gian” riêng để thể hiện mình. Hợp lý hơn hẳn, đúng không?Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010 17

4. Cách tạo biểu đồ có trục phụ trong Excel 2010

Giờ mới đến phần quan trọng đây.

Sau khi bạn đã có biểu đồ cơ bản (ví dụ biểu đồ cột), hãy bấm chọn chuỗi dữ liệu mà bạn muốn đưa sang trục phụ. Nhớ là chỉ chọn đúng chuỗi đó thôi, không chọn cả biểu đồ.

Tiếp theo, click chuột phải → chọn Format Data Series. Một cửa sổ mới sẽ hiện ra. Trong đó, bạn tìm đến mục Series Options. Ở đây sẽ có hai lựa chọn: Primary Axis và Secondary Axis.

Bạn đoán đúng rồi đấy. Chỉ cần tích vào Secondary Axis, rồi bấm Close. Thế là xong. Trục tung thứ hai sẽ xuất hiện bên phải biểu đồ.

Nếu muốn biểu đồ rõ ràng hơn, bạn có thể đổi kiểu hiển thị của chuỗi dữ liệu này. Ví dụ: doanh thu dùng cột, số lượng dùng đường. Sự kết hợp này rất hay dùng trong báo cáo thực tế.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010 18

5. Một vài mẹo nhỏ để biểu đồ nhìn ‘đã mắt’ hơn

Nói thật nhé, biểu đồ đúng thôi chưa đủ. Nhìn phải dễ chịu nữa.

Thứ nhất, đừng dùng quá nhiều màu. Hai đến ba màu là vừa đẹp. Nhiều màu quá nhìn rối, mất tập trung.

Thứ hai, hãy đặt tiêu đề biểu đồ rõ ràng, nói thẳng nội dung. Ví dụ: “So sánh doanh thu và sản lượng năm 2024”. Đừng đặt mấy tiêu đề chung chung kiểu “Biểu đồ”.

Thứ ba, trục phụ nên có đơn vị rõ ràng. Bên trái là “Triệu đồng”, bên phải là “Sản phẩm”. Thiếu đơn vị là người xem đoán mệt nghỉ.

Cuối cùng, đừng quên kiểm tra lại: biểu đồ này có giúp người khác hiểu nhanh hơn không? Nếu câu trả lời là “có”, bạn đã làm đúng.Cách thực hiện biểu đồ và trục phụ Excel 2010 19

6. Kết luận: Đừng sợ biểu đồ, cứ làm là quen

Nhiều người cứ nghe tới biểu đồ với trục phụ là thấy ngại. Nhưng thực ra, Excel 2010 làm mọi thứ dễ hơn bạn nghĩ rất nhiều. Chỉ cần hiểu bản chất, biết khi nào nên dùng trục phụ, và chịu khó thực hành vài lần, bạn sẽ thấy nó chẳng có gì đáng sợ.

Biểu đồ không phải để “trang trí cho đẹp”. Nó là công cụ kể câu chuyện của dữ liệu. Và khi bạn kể chuyện tốt, người nghe sẽ hiểu, sẽ nhớ. Vậy thì ngại gì không học?

Cách Thực Hiện Freeze Panes Để Cố Định Tiêu Đề Trong Excel 2021

Cách Thực Hiện Freeze Panes Để Cố Định Tiêu Đề Trong Excel 2021

Có một kiểu khó chịu rất “đời” khi làm Excel, nhất là lúc dữ liệu dài: bạn kéo xuống vài chục dòng là… mất tiêu cái hàng tiêu đề. Thế là bắt đầu cảnh kéo lên, kéo xuống, nhìn lại tiêu đề, rồi lại kéo xuống. Làm vài lần thì còn chịu được, làm cả buổi thì đúng là muốn than trời. 😮‍💨

May mà Excel 2021 có tính năng Freeze Panes. Nói đơn giản, nó giúp bạn cố định tiêu đề (dòng đầu, cột đầu, hoặc nhiều dòng/cột) để dù bạn cuộn dọc hay kéo ngang, phần quan trọng vẫn nằm yên ở đó. Nhìn bảng sáng sủa hẳn, làm việc cũng trơn tru hơn rất nhiều.

Cách Thực Hiện Freeze Panes Để Cố Định Tiêu Đề Trong Excel 2021

Freeze Panes là gì? Hiểu nhanh cho đỡ rối

Freeze Panes nghĩa là đóng băng khung nhìn. Bạn chọn một điểm trong bảng, Excel sẽ giữ lại:

  • Những hàng phía trên điểm đó

  • Và những cột bên trái điểm đó

Để khi bạn cuộn, phần còn lại di chuyển, còn phần “đóng băng” thì đứng im.

Bạn có thể dùng Freeze Panes để:

  • Giữ dòng tiêu đề luôn hiện (thường là hàng 1)

  • Giữ cột mã/tên luôn hiện (thường là cột A)

  • Giữ cả tiêu đề + cột cùng lúc (rất hay dùng cho báo cáo dài)

Nó giống như bạn ghim một tờ giấy lên bàn vậy. Dù bạn lật trang thế nào, phần ghim vẫn ở đó.

Khi nào nên dùng Freeze Panes?

Nếu file bạn có một trong các dấu hiệu này thì dùng Freeze Panes là hợp lý luôn:

  • Bảng dữ liệu có nhiều dòng, cuộn mỏi tay

  • Nhiều cột, kéo ngang dễ quên cột nào là cột nào

  • Danh sách đơn hàng, tồn kho, khách hàng… cần xem tiêu đề liên tục

  • File gửi cho người khác xem, bạn muốn họ đỡ nhầm dữ liệu

Nói ngắn gọn: dữ liệu càng dài, Freeze Panes càng đáng dùng.

Cách Thực Hiện Freeze Panes Để Cố Định Tiêu Đề Trong Excel 2021

Cách cố định hàng tiêu đề (Freeze Top Row) trong Excel 2021

Đây là cách “quốc dân”, ai cũng dùng.

Cách làm:

  1. Vào tab View

  2. Chọn Freeze Panes

  3. Chọn Freeze Top Row

Thế là xong. Bây giờ dù bạn cuộn xuống tới dòng 10.000, hàng tiêu đề (hàng 1) vẫn nằm trên cùng.

📌 Lưu ý nhỏ: Nếu tiêu đề của bạn không nằm ở hàng 1 (ví dụ bạn có logo, thông tin công ty ở trên), thì dùng cách này chưa đúng. Lúc đó bạn nên dùng Freeze Panes theo “điểm chọn” ở phần dưới.

Cách cố định cột đầu tiên (Freeze First Column) trong Excel 2021

Nếu cột A là “Mã”, “Tên”, “ID”… và bạn hay kéo ngang để xem các cột phía sau, thì cố định cột đầu rất hợp.

Cách làm:

  1. Vào tab View

  2. Chọn Freeze Panes

  3. Chọn Freeze First Column

Giờ bạn kéo ngang qua lại thoải mái, cột A vẫn đứng yên bên trái. Nhìn bảng đỡ rối thấy rõ.

Cố định nhiều hàng/cột cùng lúc (Freeze Panes “đúng bài”)

Đây là phần quan trọng nhất, vì nhiều người hay freeze sai vị trí.

Nguyên tắc vàng:

👉 Excel sẽ cố định tất cả hàng phía trêntất cả cột bên trái của ô bạn đang chọn.

Nghe vậy thôi, ví dụ là bạn hiểu liền.

Ví dụ 1: Cố định 2 hàng đầu (hàng 1–2)

Bạn muốn giữ 2 hàng tiêu đề (hàng 1 và 2).
Vậy bạn click vào ô A3 (vì A3 nằm ngay dưới hàng 2).

Rồi:

  • View → Freeze Panes → Freeze Panes

Ví dụ 2: Cố định 2 hàng đầu + cột A

Bạn muốn giữ hàng 1–2 và giữ luôn cột A.
Vậy bạn click vào ô B3 (vì B3 nằm:

  • dưới hàng 2

  • và bên phải cột A)

Rồi làm tương tự:

  • View → Freeze Panes → Freeze Panes

Chỉ cần nhớ câu này là đủ: chọn ô nằm “dưới và bên phải” vùng cần cố định.

Cách Thực Hiện Freeze Panes Để Cố Định Tiêu Đề Trong Excel 2021

Cách bỏ Freeze Panes khi không cần nữa

Có lúc bạn chỉ cần cố định tạm thời, xong rồi muốn mở lại bình thường. Rất đơn giản:

  1. Tab View

  2. Chọn Freeze Panes

  3. Chọn Unfreeze Panes

Mọi thứ trở lại như cũ, cuộn thoải mái.

Một vài lỗi hay gặp khi Freeze Panes (và cách xử lý)

1) Freeze sai chỗ

Bạn freeze xong thấy “lạ lạ”, giữ không đúng tiêu đề mình muốn. Thường là do click sai ô.

Cách xử lý:

  • Unfreeze

  • Click lại đúng ô theo nguyên tắc “trên và trái”

  • Freeze lại

2) Không thấy hiệu ứng rõ ràng

Đôi khi bạn freeze nhưng nhìn không “thấy” vì dữ liệu chưa cuộn đủ hoặc đường kẻ phân cách mờ.

Bạn thử:

  • Cuộn xuống vài dòng

  • Kéo ngang một chút
    Là thấy ngay phần cố định đứng yên.

3) Bảng có gộp ô (Merge Cells)

Gộp ô không làm Freeze Panes “hỏng”, nhưng đôi khi khiến bạn cảm giác hiển thị hơi khó chịu.

Nếu được, hạn chế merge ở vùng tiêu đề để file dễ nhìn hơn.

Cách Thực Hiện Freeze Panes Để Cố Định Tiêu Đề Trong Excel 2021

Kết lại – Freeze Panes là mẹo nhỏ nhưng giúp làm Excel “mượt” hơn hẳn

Thật lòng mà nói, Freeze Panes trong Excel 2021 là một tính năng nhỏ, nhưng cực kỳ đáng dùng. Nó giúp bạn khỏi kéo lên kéo xuống liên tục, giảm nhầm lẫn khi đọc dữ liệu, và làm việc nhanh hơn thấy rõ.

Cách thực hiện Freeze Panes cố định tiêu đề trong Excel 2016

Cách thực hiện Freeze Panes cố định tiêu đề trong Excel 2016

Nếu bạn từng làm việc với một bảng Excel dài ngoằng, kéo chuột xuống một chút là… bay luôn tiêu đề, thì chắc chắn bạn sẽ hiểu cảm giác này: rất khó chịu. Nhìn toàn số với số, cột nào là cột nào cũng không nhớ nổi. Và thế là bạn lại phải kéo lên trên để xem tiêu đề, rồi kéo xuống lại. Lặp đi lặp lại. Mệt ghê!

May mà Excel 2016 có một tính năng cực kỳ hữu ích, nghe tên thì hơi “kỹ thuật” nhưng dùng thì rất đơn giản: Freeze Panes – cố định tiêu đề. Chỉ cần làm đúng một lần, bạn cuộn chuột bao nhiêu cũng được, tiêu đề vẫn nằm yên ở đó, không chạy đi đâu cả. Nghe thôi đã thấy nhẹ đầu rồi, đúng không?

Cách thực hiện Freeze Panes cố định tiêu đề trong Excel 2016 20

Freeze Panes là gì? Hiểu cho đúng trước đã

Nói cho dễ hiểu nhé: Freeze Panes là tính năng giúp cố định một hoặc nhiều hàng, cột trong Excel, để khi bạn cuộn trang thì những phần đó vẫn đứng yên.

Thường thì người ta hay dùng Freeze Panes để:

  • Cố định hàng tiêu đề (hàng 1)

  • Cố định cột đầu tiên

  • Hoặc cố định cả hàng và cột cùng lúc

Trong bài này, mình tập trung vào tình huống phổ biến nhất: cố định tiêu đề bảng trong Excel 2016.

Vì sao bạn nên cố định tiêu đề khi làm Excel?

Nghe thì có vẻ nhỏ nhặt, nhưng Freeze Panes giúp:

  • Dễ đọc dữ liệu hơn

  • Tránh nhập nhầm cột

  • Làm việc nhanh hơn

  • File trông chuyên nghiệp hơn

Đặc biệt khi:

  • Bảng dữ liệu dài

  • Có nhiều cột

  • Phải nhập hoặc kiểm tra số liệu

Nếu bạn chưa từng dùng Freeze Panes, rất có thể bạn đang tự làm khổ mình mà không biết đó.

Cách thực hiện Freeze Panes cố định tiêu đề trong Excel 2016 21

Cách thực hiện Freeze Panes cố định tiêu đề trong Excel 2016

Giờ vào phần chính đây. Thật ra chỉ cần 3 bước, làm đúng là xong.

Trường hợp 1: Cố định hàng tiêu đề (phổ biến nhất)

Giả sử tiêu đề của bạn nằm ở hàng 1.

Bước 1: Click vào tab View

Trên thanh menu phía trên Excel, bạn chọn View.

Bước 2: Chọn Freeze Panes

Trong nhóm Window, bạn sẽ thấy nút Freeze Panes. Click vào đó.

Bước 3: Chọn “Freeze Top Row”

Trong danh sách xổ xuống, bạn chọn Freeze Top Row.

Xong!
Bây giờ bạn thử cuộn chuột xuống xem. Dù kéo xuống bao xa, hàng tiêu đề vẫn nằm yên ở trên. Rất đã!

Trường hợp 2: Cố định cột đầu tiên

Nếu bạn muốn cố định cột A, cách làm cũng tương tự:

  • Vào tab View

  • Chọn Freeze Panes

  • Click Freeze First Column

Cột đầu tiên sẽ đứng yên khi bạn cuộn sang phải.

Cách thực hiện Freeze Panes cố định tiêu đề trong Excel 2016 22

Cố định cả hàng và cột cùng lúc (nâng cao hơn chút)

Đây là phần nhiều người hay làm sai, nên mình nói kỹ hơn một chút.

Giả sử:

  • Hàng tiêu đề nằm ở hàng 1

  • Bạn muốn cố định cột A

  • Và dữ liệu bắt đầu từ ô B2

👉 Lúc này, bạn click vào ô B2 trước.

Sau đó:

  • Vào tab View

  • Chọn Freeze Panes

  • Chọn Freeze Panes (dòng đầu tiên)

Excel sẽ:

  • Cố định tất cả các hàng phía trên ô B2 (tức là hàng 1)

  • Và cố định tất cả các cột bên trái ô B2 (tức là cột A)

Mẹo nhớ nhanh:

Muốn cố định gì, hãy click vào ô nằm ngay dưới và bên phải vùng cần cố định.

Nhớ câu này là bạn làm đúng 99% trường hợp rồi.

Cách bỏ Freeze Panes khi không cần nữa

Đôi khi bạn muốn bỏ cố định để chỉnh lại bảng, thì làm sao?

Rất đơn giản:

  • Vào tab View

  • Click Freeze Panes

  • Chọn Unfreeze Panes

Mọi thứ sẽ trở lại như ban đầu. Không mất dữ liệu, không ảnh hưởng công thức gì cả.

Những lỗi thường gặp khi dùng Freeze Panes (để tránh)

Nhiều người bảo Freeze Panes “không hoạt động”, nhưng thật ra là do làm sai bước.

Một vài lỗi phổ biến:

  • Click nhầm ô trước khi Freeze → cố định sai vị trí

  • Dùng Freeze Panes thay vì Freeze Top Row → kết quả không như mong muốn

  • Quên Unfreeze trước khi cố định lại → Excel không cho làm tiếp

Mẹo nhỏ:

  • Nếu thấy Freeze không đúng, Unfreeze Panes trước, rồi làm lại từ đầu

  • Luôn kiểm tra ô đang được chọn trước khi bấm Freeze

Khi nào KHÔNG nên dùng Freeze Panes?

Freeze Panes rất tiện, nhưng không phải lúc nào cũng cần.

Bạn không cần dùng khi:

  • Bảng dữ liệu rất ngắn

  • Chỉ có vài dòng

  • Không cần cuộn nhiều

Nhưng khi bảng dài hơn một màn hình, thì nên dùng ngay, đừng chần chừ.